Ergenlik biraz garip bir dönem.
Bir gün çocuğunuzla uzun uzun sohbet ederken ertesi gün odasının kapısından içeri girmek bile zorlaşabilir. Bir gün her şeyi anlatırken başka bir gün “Bir şey yok.” deyip konuşmayı tamamen kapatabilir.
Aslında ergenlik döneminde yaşanan bu değişimler çoğu zaman gelişimin doğal bir parçasıdır. Çocuğun kendi kimliğini oluşturmaya, ailesinden biraz daha bağımsızlaşmaya ve kendi kararlarını vermeye başladığı bir dönemden bahsediyoruz.
Ama bazen yaşanan değişimler günlük hayatı zorlaştırmaya başlayabilir.
İşte o noktada ergenlik döneminde psikolojik danışmanlık düşünmek anlamlı olabilir.
Her değişim danışmanlık gerektirir mi?
Hayır.
Ergenin zaman zaman içine kapanması, ailesiyle daha az konuşmak istemesi, arkadaşlarını daha fazla önemsemesi ya da bazı konularda ailesiyle çatışması tek başına bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Önemli olan değişimin ne kadar sürdüğü, ne kadar yoğun olduğu ve ergenin hayatını ne ölçüde etkilediği.
Örneğin daha önce severek yaptığı şeylerden uzun süre uzaklaşması, okul hayatında belirgin bir düşüş yaşaması veya günlük sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanması dikkat edilmesi gereken durumlardan olabilir.
Duygularını anlatmakta zorlanıyorsa
Bazı ergenler yaşadıkları şeyi anlatmak yerine öfkelenebilir, odasına çekilebilir ya da “Bilmiyorum.” diyerek konuşmayı kapatabilir.
Bu her zaman iletişim kurmak istemediği anlamına gelmez.
Bazen kişi ne hissettiğini kendisi de tam olarak anlayamayabilir.
Psikolojik danışmanlık, ergenin kendisini zorunda hissetmeden yaşadığı duyguları anlamasına ve ifade etmesine alan açabilir.
Okul ve akademik hayat belirgin şekilde etkileniyorsa
Sınavlar, arkadaşlık ilişkileri, gelecek kaygısı ve aile beklentileri ergenlik döneminde oldukça yoğun yaşanabilir.
Bir süreliğine derslere odaklanmakta zorlanmak normal olabilir.
Fakat akademik kaygı sürekli hale geliyor, sınavlar ciddi bir stres kaynağına dönüşüyor, ergen kendisini başarısız olarak görmeye başlıyor veya okuldan uzaklaşma belirginleşiyorsa destek düşünmek faydalı olabilir.
Burada amaç yalnızca ders başarısını yükseltmek değil; ergenin yaşadığı baskıyı ve bu baskıyla nasıl başa çıktığını anlamak.
Arkadaşlık ilişkilerinde ciddi değişimler varsa
Ergenlikte arkadaşlıklar çok daha önemli hale gelir.
Bir arkadaş grubuna ait hissetmek, kabul edilmek ve dışlanmamak ergen için oldukça değerli olabilir.
Yoğun arkadaşlık çatışmaları, dışlanma, zorbalık, sosyal ortamlardan tamamen uzaklaşma veya ilişkiler nedeniyle sürekli mutsuz hissetme durumlarında psikolojik danışmanlık gündeme gelebilir.
Öfke ve çatışmalar günlük hayatı etkiliyorsa
“Ergen zaten sinirli olur.” cümlesini çok duyuyoruz.
Evet, ergenlikte duygu değişimleri ve çatışmalar yaşanabilir.
Ama sürekli ve yoğun öfke, ev içinde ciddi çatışmalar, kontrol edilmesi zor tepkiler ya da öfkenin okul ve sosyal ilişkileri etkilemeye başlaması yalnızca “ergenlik” diyerek geçiştirilmemeli.
Burada önemli olan ergeni suçlamak değil, öfkenin altında ne olduğunu anlamaya çalışmak.
Kendisi yardım istediğinde
Bazen en önemli işaret aslında en basit olanıdır:
“Ben biriyle konuşmak istiyorum.”
Ergen bir konuda zorlandığını, kendisini kötü hissettiğini veya bazı şeyleri ailesiyle konuşmak istemediğini söylediğinde bunu küçümsememek önemli.
Psikolojik danışmanlık için mutlaka büyük bir problem yaşanmasını beklemek gerekmiyor.
Bazen kişi sadece yaşadıklarını daha iyi anlamak ve kendisiyle ilgili bazı şeyleri konuşmak için de destek isteyebilir.
Peki ebeveyn ne yapmalı?
Çocuğunuzda bir değişiklik fark ettiğinizde ilk adım hemen çözüm bulmaya çalışmak olmayabilir.
Bazen önce gerçekten dinlemek gerekir.
“Senin yaşında herkes böyle.”
“Bunda üzülecek ne var?”
“Abartıyorsun.”
gibi cümleler iyi niyetle söylense bile ergenin kendisini anlaşılmamış hissetmesine neden olabilir.
Bunun yerine,
“Son zamanlarda seni biraz farklı görüyorum. İstersen konuşabiliriz.”
demek çok daha farklı bir kapı açabilir.
Ve eğer yaşanan durum uzun süredir devam ediyor, günlük hayatı etkiliyor veya ergen kendisini bununla baş etmekte zorlanırken buluyorsa ergenlik döneminde psikolojik danışmanlık için destek almak düşünülebilir.
Çünkü destek almak, bir şeylerin mutlaka “yanlış” olduğu anlamına gelmez.
Bazen sadece büyürken değişen şeyleri birlikte anlamlandırmak için bir alana ihtiyaç vardır.
